Ανδρέας Φ. Μάτσας

Γενικός Γραμματέας ΣΕΚ

Η ουσία της ζωής βρίσκεται πολύ πιο πέρα και σίγουρα πιο βαθιά από την επιφανειακή καθημερινότητα του «δήθεν», που προκύπτει ως απότοκο της εκμετάλλευσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Η εικονική πραγματικότητα ενδεχομένως να οδηγεί και στη δημιουργία ψευδαισθήσεων οι οποίες να προκαλούν «παραισθήσεις» ως προς τις πολιτικές ή και άλλες κοινωνικής φύσης επιλογές.

Η ευκολία της πρόσβασης στην ενημέρωση και στην πληροφόρηση σαφώς και δεν δημιουργεί ανάλογες συνθήκες ενίσχυσης της γνώσης, καθώς απουσιάζει το υπόβαθρο της απαιτούμενης διαδικασίας που οδηγεί στην κριτική σκέψη και στην ίδια τη δυνατότητα συνολικής αξιολόγησης.

Σε αυτή τη διαχρονική πραγματικότητα, ο ρόλος της παιδείας γίνεται ακόμα πιο σημαντικός, ενισχύοντας την αξιοπρέπεια και την αξιοπιστία των ίδιων των εκπαιδευτικών, μέσα και από τον επανασχεδιασμό, ενδεχομένως, και του ίδιου του εκπαιδευτικού συστήματος. Ουσιαστικά και όχι επικοινωνιακά. 

Η εμβάθυνση στις επιστήμες, δεν αφορά μόνο το «βαθμοθηρικό» συγκείμενο, αλλά την ίδια τη δυνατότητα συνειδητής κατανόησης των αρχών που τις δημιουργούν, τις αναπτύσσουν και τις αναδεικνύουν. Η φιλοσοφία που βρίσκεται πίσω από κάθε έννοια, εξίσωση, στοιχείο, τύπο και φόρμουλα, δεν αποτελεί παραπομπή σε «αργόσχολες» αναζητήσεις, αλλά δημιουργεί τη δυνατότητα καλύτερης κατανόησης, προσέγγισης και επαναπροσδιορισμού των δυνατοτήτων, των επιλογών, των αποτελεσμάτων, σαφώς και της ίδιας της στάσης ζωής.

Για παράδειγμα, η παραπομπή σε αποφθεγματικές καταγραφές αρχαίων ή και άλλων φιλοσόφων ή ιστορικών, δεν αποτελεί εμβάθυνση στο συγγραφικό, λεκτικό ή γενικότερα επικοινωνιακό αποτύπωμα, χωρίς να υπάρχει η προαπαιτούμενη γνώση που θα οδηγήσει στην ολοκλήρωση της σκέψης και του επιχειρήματος. 

Ομοίως και ο στίχος στο ποίημα «γύριζε» του Κωστή Παλαμά, «χαρά στους χασομέρηδες! Χαρά στους Αρλεκίνους!», δεν θα μπορούσε να αξιολογηθεί ορθά και επαρκώς, αν δεν ταυτιζόταν χρονικά με τα δεδομένα στην Ελλάδα της εποχής, αφού απαιτείται γνώση, αντίληψη και κρίση. Σε διαφορετική περίπτωση, θα μπορούσε κάποιος να θεωρήσει πως ο συγκεκριμένος στίχος είναι σύγχρονος μα και επίκαιρος. Ως ανταπάντηση, για προβληματισμό και ενδεχόμενη αξιολόγηση, θα μπορούσε να αναδειχθεί ο στίχος του γράφοντος,

«Γύριζε μες τη λήθη σου, στην άγνοια της σκέψης

μείνε απ’ το μέλλον μου μακριά, μην μου φορέσεις φέσι

τα λάθη από το παρελθόν μην τους τα συγχωρέσεις»

Η λήθη όμως, δεν αποτελεί άλλοθι, όπως ούτε βεβαίως και η άγνοια. Η λησμονιά προϋποθέτει γνώση, παιδεία, αντίληψη, όπως και η αποτροπή της προαπαιτεί συνέπεια, υπευθυνότητα και υπενθύμιση για το ηθικό, το πρέπον και το δίκαιο.

Οι εκλογές δεν αποτελούν στοιχείο μουσειακής αποτύπωσης, αλλά δυνατότητα ανάδειξης των «μουσών» που μπορούν να αξιοποιηθούν, μέσα και από τις απαιτούμενες συνέργειες, έτσι ώστε να παράξουν θετικό έργο και όχι μηδενιστική και απαξιωτική κουστωδία.

Σε αυτό το πλαίσιο, θα πρέπει να γίνεται κατανοητό πως, η δημοκρατία δεν αποτελεί «κατά το δοκούν- αλά καρτ» θεώρηση κα προσέγγιση, ομοίως και η αντιφατικότητα της αντισυστημικής θεώρησης στο πλαίσιο της διεκδίκησης εκπροσώπησης στη Βουλή, η οποία αποτελεί βασική συνιστώσα του πολιτειακού συστήματος.

Η δημαγωγία, ο λαϊκισμός και η έωλη επιχειρηματολογία θα πρέπει να καταρρακωθούν εν τη γενέσει τους, από την ίδια την κοινωνία. Η καταρράκωση της αξιοπιστίας και η εμπιστοσύνη προς το πολιτειακό σύστημα δεν θα αποκατασταθεί μέσα από επιλογές της στιγμής και της αντίδρασης.

«Η πολιτεία λωλάθηκε κι απόπαιδα τα κάνει…….

…. στη λάσπη. Στάβλος ο ναός, μπουντρούμι και το σπίτι….

…. Των Ευρωπαίων περίγελα και των αρχαίων παλιάτσοι».           («Γύριζε», Κ. Παλαμάς)

Είναι χρέος μας να αντισταθούμε σε αυτό τον εξευτελισμό, μέσα από επιλογές που μπορούν να δημιουργούν, να συνθέτουν και να αξιοποιούν το θεσμικό πλαίσιο της λειτουργίας του κράτους. Συντεταγμένα, δημοκρατικά, παραγωγικά, δημιουργικά και συναινετικά.

Ο ναός της δημοκρατίας δεν μπορεί να αφεθεί στο «κατά προσέγγιση, στο περίπου, στο ίσως και στο απροσδιόριστο ενδεχομένως». Οι ευθύνες πολλές, ακόμα και μέσα από «εκσυγχρονιστικές» επιλογές που παρακάμπτουν τα κόμματα και τους θεσμούς, μέσα από την αδυναμία διαχείρισης της «μοναχικής» ουσιαστικά πορείας. Το λάθος όμως και η «τιμωρία» δεν επέρχονται μέσα από μεγαλύτερα και πιο ισοπεδωτικά λάθη.

Η Ιαπωνική φιλοσοφική θεώρηση της ζωής που δημιουργεί συνθήκες για μια μακρά και ευτυχισμένη ζωή, μπορεί να αποτελέσει στοιχείο προβληματισμού και σημείο αναφοράς στις επιλογές που διασυνδέονται με τις επερχόμενες βουλευτικές εκλογές.

Η ανάδειξη του «ικιγκάι», δεν χρωματίζει πολιτικά, ιδεολογικά ή κομματικά τις εκλογικές επιλογές, αλλά στοχεύει στον υγιή προβληματισμό που διασυνδέεται με την αξιακή αρχή της συγκεκριμένης στάσης ζωής. Σε μια ελεύθερη αποτύπωσης της έννοιας αυτής, θα μπορούσε να διασυνδεθεί με την «ευτυχία του να είσαι πάντα απασχολημένος [σε εγρήγορση, δραστήριος και ενεργός]». Παραπομπή σε σχέση με το νόημα της ζωής, ομοίως και με το νόημα της ψήφου, σαφώς και με τη διασύνδεση της ύπαρξης με την «υψηλή αποστολή [και στον πολιτικό βίο, παραπέμποντας και στους υποψηφίους, στο ουσιαστικό γνωρίζω και μπορώ και όχι στην εγωκεντρική ανάγκη παραμονής στο σύστημα που τους έχει αποβάλει ή από το οποίο έχουν αυτοεξαιρεθεί]».

Για τους Ιάπωνες, το «ικιγκάι» είναι ο λόγος για τον οποίο ξυπνούν το πρωί. Σε έναν αυθαίρετο συσχετισμό, ανάλογος μπορεί να είναι και ο λόγος για τον οποίο ψηφίζουμε. Απομονώνοντας όσους χάνονται μέσα στη σύγχυση του αρνητισμού, όσους δεν έχουν πρόταση για την επόμενη μέρα, και επιβραβεύοντας αυτούς που επιβεβαιωμένα μπορούν να δημιουργήσουν προοπτική.

Αξιοποιούμε τη ψήφο μας μακριά από μεμψιμοιρίες για το παρελθόν και εκφοβισμούς για το μέλλον. Ως άτομα, έχουμε ένα προνόμιο- Αυτό της ψήφου μας, η οποία θα καθορίσει την ομαλή πορεία της Βουλής για τα επόμενα πέντε χρόνια. Ας την αξιοποιήσουμε συνετά και με νόημα για τη ζωή μας και, παραφράζοντας τον Αριστοτέλη όπως αναδεικνύεται μέσα από το «ικιγκάι», «την ευτυχία την αποφασίζει πάντα η καρδιά», με τη δέουσα συναίσθηση της ευθύνης που μας αναλογεί.

Καλή ψήφο.