Του Χαράλαμπου Αυγουστή, Γενικός Γραμματέας ΟΜΕΠΕΓΕ – ΣΕΚ

Είναι κοινώς παραδεκτό ότι οι συγκοινωνίες είναι το αντίδοτο στην κυκλοφοριακή συμφόρηση που επικρατεί σε όλες τις μεγάλες πόλεις σε όλο τον κόσμο. Οι κυπριακές πόλεις, και ιδιαίτερα η Λεμεσός και η Λευκωσία, ίσως θα μπορούσαν να αποτελούν εξαίρεση σε αυτόν τον κανόνα, καθώς δεν είναι τόσο μεγάλες ούτε τόσο πυκνοκατοικημένες, όμως αυτό δεν ισχύει.

Δυστυχώς, η κίνηση στους δρόμους μας αυξάνεται χρόνο με τον χρόνο, με συνεπακόλουθες οικονομικές επιπτώσεις αλλά και επιπτώσεις στην ποιότητα ζωής των πολιτών. Οι βασικοί λόγοι που αναφέρονται συχνά από ειδικούς και ερευνητές για το έντονο αυτό πρόβλημα είναι η υπερβολική εξάρτηση από το ιδιωτικό αυτοκίνητο, οι περιορισμένες εναλλακτικές επιλογές μετακίνησης (καθώς σιδηρόδρομος δεν υπάρχει, ενώ τα λεωφορεία δεν καλύπτουν πάντα αποτελεσματικά τις ανάγκες), η αστική ανάπτυξη χαμηλής πυκνότητας που αυξάνει τις αποστάσεις μετακίνησης, καθώς και η αύξηση του πληθυσμού και της οικονομικής δραστηριότητας, ιδιαίτερα στη Λεμεσό και τη Λευκωσία.

Χαρακτηριστικά είναι τα στοιχεία του δείκτη TomTom Traffic Index, ο οποίος καλύπτει 500 πόλεις σε 62 χώρες και στον οποίο η Κύπρος εκπροσωπείται μέσω της Λευκωσίας. Για το 2025, η Λευκωσία καταγράφει επίπεδο συμφόρησης 54,3%, με τους οδηγούς να χάνουν περίπου 118 ώρες τον χρόνο σε κυκλοφοριακή συμφόρηση κατά τις ώρες αιχμής, ενώ η συμφόρηση αυξήθηκε κατά 1,5 ποσοστιαία μονάδα σε σχέση με το προηγούμενο έτος.

Τα τελευταία 16 χρόνια, από το 2010, όταν εφαρμόστηκε το νέο σύστημα επιβατικών μεταφορών στην Κύπρο, έχουν γίνει άλματα βελτίωσης στις επιβατικές συγκοινωνίες, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έχουμε φτάσει ή έστω πλησιάσει τα συστήματα άλλων ευρωπαϊκών χωρών. Η βελτίωση όμως είναι κοινώς παραδεκτή και εμφανής, τόσο στις ακόμη ελλιπείς υποδομές όσο και στα νέα δρομολόγια που έχουν προστεθεί, αλλά και στη βελτίωση της συχνότητάς τους.

Έχουν γίνει επίσης αλλαγές σε κυκλοφοριακές ρυθμίσεις, όπως οι λεωφορειολωρίδες, για τη μείωση των χρόνων διαδρομής, αλλά απαιτούνται τολμηρές πολιτικές αποφάσεις για να γίνουν ακόμη περισσότερες.

Οι νέες έξυπνες στάσεις που έχουν τοποθετηθεί, έστω και αν η τοποθέτησή τους έχει προκαλέσει συζητήσεις, είναι καταλληλότερες για τις καιρικές συνθήκες της χώρας μας. Όμως ακόμη αναμένουμε την αφαίρεση των παλαιών, οι οποίες δημιουργούν σοβαρά προβλήματα και διαφωνίες μεταξύ οδηγών και επιβατών, παρόλο που ορισμένοι επιβάτες εξακολουθούν να τις χρησιμοποιούν.

Η νέα τεχνολογία, με εφαρμογές που ενημερώνουν σε πραγματικό χρόνο για τις αφίξεις και αναχωρήσεις, βοηθά τους επιβάτες, αλλά δεν νοείται, εν έτει 2026, να μην μπορούν οι επιβάτες να πληρώνουν με τραπεζικές κάρτες και να ταλαιπωρούνται ακόμη οι οδηγοί, οι οποίοι αναλώνουν μεγάλο ποσοστό του εργάσιμου χρόνου τους ως εισπράκτορες.

Δεν είναι δυνατόν να υπάρχουν ακόμη σταθμοί μετεπιβίβασης που δεν διαθέτουν επαρκείς χώρους υγιεινής για τους επιβάτες, και δυστυχώς ακόμη χειρότερα για τους εργαζομένους.

Θα πρέπει ο κοινός στόχος όλων των εμπλεκόμενων φορέων στις μεταφορές να είναι η αλλαγή κουλτούρας των Κυπρίων πολιτών έναντι των λεωφορείων. Πρώτα από όλα, θα πρέπει όλοι να αρχίσουμε να σεβόμαστε το λεωφορείο στον δρόμο. Θα πρέπει να σταματήσουμε να το βλέπουμε ως ένα ενοχλητικό όχημα, στο οποίο σπάνια δίνουμε προτεραιότητα, αλλά συνήθως τρέχουμε να το προσπεράσουμε για να μην μας εμποδίζει.

Το ιδιαίτερα επιτυχημένο σύστημα μαθητικών λεωφορείων αποτελεί την αρχή αυτής της αλλαγής, καθώς τα παιδιά από νεαρή ηλικία μαθαίνουν να κυκλοφορούν με τα λεωφορεία. Αυτή την ευκαιρία δεν πρέπει να την αφήσουμε ανεκμετάλλευτη· θα πρέπει να χτίσουμε και να δημιουργήσουμε νοοτροπία χρήσης των λεωφορείων.

Εμείς, από την πλευρά μας, ως εργαζόμενοι, ως επαγγελματίες οδηγοί, ελεγκτές και υπόλοιπο προσωπικό εξυπηρέτησης των επιβατών και της υπηρεσίας μεταφορών, δίνουμε καθημερινά τον καλύτερό μας εαυτό.

Ιδιαίτερα οι οδηγοί, οι οποίοι, εκτός από εισπράκτορες και ταμίες, είναι υπεύθυνοι για την καθαριότητα των οχημάτων και για πολλές άλλες εργασίες, είναι παράλληλα εκτεθειμένοι στην επιθετικότητα τόσο των υπόλοιπων οδηγών στον δρόμο όσο και, αρκετές φορές, των ίδιων των επιβατών, με αποτέλεσμα σε ορισμένες περιπτώσεις να κινδυνεύει η σωματική τους ακεραιότητα.

Πρόσφατα περιστατικά επιθέσεων εναντίον οδηγών λεωφορείων στη Λευκωσία έχουν αναδείξει το μέγεθος του προβλήματος, με τις συντεχνίες να καταγγέλλουν ότι είναι αδιανόητο εργαζόμενοι να εκτίθενται σε κινδύνους και απρόκλητες επιθέσεις κατά την εκτέλεση των καθηκόντων τους, χωρίς τη λήψη των απαραίτητων μέτρων προστασίας, ζητώντας ενίσχυση της ασφάλειας στα οχήματα.

Παρά τις δυσκολίες αυτές, οι εργαζόμενοι στις δημόσιες μεταφορές κάνουν ό,τι ανθρωπίνως δυνατό για να στηρίξουν την εύρυθμη λειτουργία τους και, κατ’ επέκταση, τη μείωση της κυκλοφοριακής συμφόρησης προς όφελος όλων μας.

Γι’ αυτό, αξίζουν τον σεβασμό όλων μας.