Ανδρέας Φ. Μάτσας

Γενικός Γραμματέας ΣΕΚ

Το 2025 υπήρξε έτος διεκδικήσεων αλλά και αντιπαράθεσης, με σημείο αναφοράς την υποβάθμιση του ρόλου και της αξιοποίησης του θεσμικού πλαισίου συλλογικής διαπραγμάτευσης και ιδιαίτερα του Εργατικού Συμβουλευτικού Σώματος.

Σε αυτό το πλαίσιο, το συνδικαλιστικό κίνημα ενωμένο απαίτησε τον σεβασμό στις συλλογικές συμβάσεις, αναγκαζόμενο να προσφύγει στην αξιοποίηση του δικαιώματος στην απεργία, τόσο σε σχέση με την αποκατάσταση της ΑΤΑ, αλλά και διεκδικητικά και σε σχέση με την ανανέωση της συλλογικής σύμβασης στο έτοιμο σκυρόδεμα, στα ξενοδοχεία και στην οικοδομική βιομηχανία.

Η θετική πορεία της οικονομίας, με ρυθμό ανάπτυξης του ΑΕΠ γύρω στο 3.5%, την ανεργία να μειώνεται σημαντικά και να βρίσκεται στο 4.1% με σημαντική μείωση και στην ανεργία των νέων από το 14.2% στο 11.7%, όπως και η μείωση του δημόσιου χρέους με την εκτίμηση για το 2026 να φτάνει στο 52.9% και αύξηση του δημοσιονομικού πλεονάσματος, δημιουργεί δυνατότητες ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας και βελτίωσης της παραγωγικότητας, σε ένα πλαίσιο κοινωνικής δικαιοσύνης, μέσα από την αξιοποίηση της κοινωνικής οικονομίας της αγοράς.

Τα δεδομένα της οικονομίας και η ανάγκη για ενίσχυση της κοινωνικής δικαιοσύνης, έχουν δώσει τη δυνατότητα για ολοκλήρωση της διαδικασίας και ψήφιση των νομοσχεδίων που διασυνδέονται με τη φορολογική μεταρρύθμιση, στην οποία έχουν ενσωματωθεί θετικά στοιχεία προς όφελος των εργαζομένων, ως απότοκο και των στοχευμένων και τεκμηριωμένων παρεμβάσεων και κατατεθειμένων εισηγήσεων της ΣΕΚ. Το γεγονός πως, ένα σημαντικό ποσοστό εργαζομένων δεν μπορεί να έχει οποιοδήποτε θετικό αντίκτυπο λόγω του ότι βρίσκεται κάτω από το φορολογητέο εισόδημα, επιφορτίζει την κυβέρνηση με μία επιπρόσθετη ευθύνη για προώθηση στοχευμένης επιδοματικής πολιτικής με στόχο την επίτευξη της κοινωνικής συνοχής και στις πιο ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού.

Αυτή η ανάγκη, θα μπορούσε και θα έπρεπε να είχε προσεγγιστεί με επάρκεια μέσα από τη διαδικασία αναθεώρησης του κατώτατου μισθού, ο οποίος θα έπρεπε να βρισκόταν τουλάχιστο στο 58.5% του διάμεσου μισθού, με συμπληρωματική προσθήκη το ποσοστό της ΑΤΑ. Παράλληλα, θα έπρεπε να αποδοθεί η ωριαία του βάση, έτσι ώστε να αρθεί μία συνεχιζόμενη αδικία σε συγκεκριμένες επαγγελματικές κατηγορίες εργαζομένων, όπως και ο αθέμιτος ανταγωνισμός ανάμεσα στις επιχειρήσεις. Ο αυξανόμενος κίνδυνος της φτωχοποίησης εργαζομένων, σε συνάρτηση με το δυσανάλογα αυξανόμενο κόστος ζωής και της δυσανάλογης πορεία της κερδοφορίας των επιχειρήσεων, (από 17.4% το 2010 σε 26.1% το 2024), σε σχέση με τους μισθούς ως προς το ΑΕΠ, (από 47.6% σε 44.1% την αντίστοιχη περίοδο), θα έπρεπε να οδηγούσε σε μια πιο κοινωνικά ευαίσθητη και εργασιακά ορθή προσέγγιση για τους πλέον ευάλωτους εργαζόμενους. Η ΣΕΚ, μαζί και με τις υπόλοιπες συνδικαλιστικές οργανώσεις θα συνεχίσει την προσπάθεια έτσι ώστε να αξιοποιηθούν όλα τα εργαλεία που υπάρχουν στη διάθεσή μας, για να μπορέσει να δημιουργηθεί ένα καλύτερο και πιο ορθά ρυθμισμένο εργασιακό πλαίσιο και περιβάλλον.

Η ανάληψη της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ε.Ε σε μερικές μέρες, δημιουργεί μια νέα δυναμική, σε σχέση με την ανάδειξη του ρόλου που μπορούν να διαδραματίσουν τα μικρά κράτη μέλη και παράλληλα να συνδράμει στην ολοκλήρωση των πολιτικών που βρίσκονται σε εκκρεμότητα. Πέρα από τη συζήτηση που αφορά στο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο, την ενεργειακή πολιτική και την κλιματική αλλαγή,  συμπεριλαμβάνονται και θέματα που αφορούν και επηρεάζουν τις ίδιες τις εργασιακές σχέσεις, όπως είναι η επερχόμενη Πράξη για Ποιοτικές Θέσεις Εργασίας (Quality Jobs Act), η αναθεώρηση των Οδηγιών για τις Δημόσιες Συμβάσεις, όπως και άλλες σημαντικές προτεραιότητες στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Πυλώνα Κοινωνικών Δικαιωμάτων. Ο ρόλος της ΣΕΚ θα είναι ουσιαστικός και ευδιάκριτος, τόσο εντός Κύπρου, όσο και στο υπόλοιπο Ευρωπαϊκό επίπεδο.

Η θετική πορεία της οικονομίας, σε συνάρτηση με τις προοπτικές που διανοίγει η Προεδρία, θα πρέπει να αξιοποιηθούν με τρόπο που θα αποτρέπεται η όποια αρνητική εξέλιξη σε συνάρτηση με τη διαχείριση προβληματικών συμβάσεων έργων ή και τους όποιους εξωγενείς κινδύνους σε οικονομικό, ενεργειακό ή και γεωπολιτικό επίπεδο. Σημαντική θα είναι επίσης και η παράμετρος που διασυνδέεται με τις εξελίξεις που σχετίζονται με το Κυπριακό.

Για τη ΣΕΚ, το 2026 θα πρέπει να αποτελέσει έτος ολοκλήρωσης των εκκρεμοτήτων που διασυνδέονται με συγκεκριμένες διεκδικήσεις που θα αφορούν την ενίσχυση των εργαζομένων. Σε αυτό το πλαίσιο, θα εντατικοποιηθεί η διαδικασία για τη μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού, έτσι ώστε να διασφαλιστεί η ελάχιστη αξιοπρεπής σύνταξη που να αποτρέπει τον κίνδυνο της φτώχειας, ενώ παράλληλα θα ενισχυθούν και οι άλλοι πυλώνες, πρωτίστως αυτός των ταμείων προνοίας, προς ενίσχυση των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων, όπως βέβαια και η οριστική και καθολική διαχείριση της αναλογιστικής αναπροσαρμογής του 12%.

Παράλληλα, θα πρέπει να σημειωθεί πως βρίσκεται σε εκκρεμότητα η αναθεώρηση της στρατηγικής για την απασχόληση εργαζομένων από τρίτες χώρες, μια εκκρεμότητα η οποία δημιουργεί απορρυθμιστικές τάσεις στην αγορά εργασίας, ενώ διασυνδέεται άρρηκτα και με την πολιτική επέκτασης των συλλογικών συμβάσεων.

Αναντίλεκτα, η επέκταση των συλλογικών συμβάσεων, δημιουργεί τις ικανές και αναγκαίες συνθήκες για κάλυψη του σύνολου των εργαζομένων, επεκτείνοντας και διευρύνοντας δικαιώματα όπως είναι η ΑΤΑ, τα ταμεία προνοίας και άλλα βασικά ωφελήματα, στο πλαίσιο και της ενίσχυσης της ποιότητας και της αξιοπρέπειας στην εργασία.

Η πρόσφατη επιβεβαιωτική απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου σε σχέση με την Οδηγία για την επάρκεια στους μισθούς, αναδεικνύει την ανάγκη και τη δυνατότητα για επέκταση των συλλογικών συμβάσεων, σαφώς και την υποχρέωση των κρατών μελών να ενισχύσουν το επίπεδο και την αποτελεσματικότητα του κοινωνικού διαλόγου. Η ΣΕΚ θα αξιοποιήσει την απόφαση αυτή, έτσι ώστε να προωθηθεί ο σχεδιασμός της στρατηγικής που οδηγήσει στη δυνατότητα αξιοποίησής της.

Επιπρόσθετα, η ενίσχυση της εφαρμογής των κλαδικών συλλογικών συμβάσεων αποτελεί σημαντική προτεραιότητα, όπως και υποχρέωση του κράτους, μέσα και από την υιοθέτηση της εισήγησης της ΣΕΚ για διασύνδεση των δημοσίων συμβάσεων με την προϋπόθεση της εφαρμογής συλλογικών συμβάσεων. Με αυτό τον τρόπο στηρίζονται οι εργαζόμενοι, αλλά παράλληλα αίρεται και ο αθέμιτος ανταγωνισμός προς όφελος εκείνων των εργοδοτών που εφαρμόζουν συλλογικές συμβάσεις.

Το 2026 δημιουργεί ευκαιρίες, δυνατότητες και προοπτικές. Η ΣΕΚ θα συνεχίσει να διεκδικεί και να κερδίζει για τους εργαζόμενους και το κοινωνικό σύνολο, με συνέπεια, σύνεση και τεκμηρίωση για μια πιο συνεκτική και δίκαιη κοινωνία.